Weblog Zorg en Welzijn

Gisteren hoorde ik van de maatschappelijk werker dat RIBW Oost-Veluwe een intakegesprek met me wil. Geen idee wat ik ervan moet verwachten, want ik heb die mensen nooit gesproken. Het enige wat ik er eigenlijk van weet, is dat de maatschappelijk werker in mei beweerde dat men daar woonmogelijkheden had en dat ik een aanmeldingsformulier moest invullen (en als ik dat niet deed, dreigde ze me met ontslag te laten sturen). De informatie die ik later gekregen heb, daar word ik ook niet wijzer van, en sindsdien heeft iedereen zich volledig op een ander woonproject gefocust. Het heeft één voordeel: ik ga het intakegesprek in ieder geval niet in met allerlei vooroordelen over waarom ze me wel niet zullen aannemen, zoals ik dat bij MHOOM wel heb. Maar betekent dat ook dat ik eerlijk kan zijn?

Ik heb het me wel voorgenomen. Ik moet er immers wonen, en als ik al begin met onjuiste informatie te geven, heb ik daar alleen mezelf mee. Aan de andere kant gaat de maatschappelijk werker of stagiaire mee, en van hen heb ik de ervaring dat ze nog wel eens denken mijn hulpvraag beter te kennen dan ikzelf. Toen ik op de reso-afdeling voor intakegesprek ging, bleek dat de psycholoog al allerlei informatie gekregen had en de maatschappelijk werker nog meer informatie gaf tijdens het gesprek, die voor een deel niet klopte, en dat ik vooral bezig was met die onjuistheden recht te zetten. Dan wordt het geen prettig gesprek, en de reso wilde dan ook nog een tweede gesprek (maar liet vervolgens niks meer van zich horen). Zo kan het dus niet nog eens gaan.

Ik meldde dit aan de stagiaire van maatschappelijk werk, en die ging in discussie over de vraag of de informatie die ze hadden gegeven, nou wel of niet juist was, compleet met clichés als “Ja maar zij [de maatschappelijk werker] heeft ervoor gestudeerd,” en “Ja maar wij hebben wel een goed idee van wat goed voor jou zou zijn.” Wie er gelijk heeft en op wat voor gronden, maakt mij helemaal geen donder uit: ik ben degene die straks ergens moet wonen en ik ben er dus voor verantwoordelijk dat mijn hulpvraag daar ook beantwoord kan worden. Als het fout loopt, kan ik niet zeggen: “De maatschappelijk werker van GGZ Nijmegen dacht dat ik dit wel of niet zou kunnen, ga maar bij haar klagen als je een probleem hebt.” Ik kan ook zelf mijn verantwoordelijkheid niet op haar schuiven als het mis gaat: als ik in Apeldoorn ga wonen, heb ik met GGZ Nijmegen immers niets meer te maken.

Ik bedoel niet dat een woonvorm niets heeft aan de informatie van andere hulpverleners. Maar dat is nog niet hetzelfde als dat die hulpverleners voor mij in een intakegesprek gaan duidelijk maken wat ik wel en niet nodig heb, nota bene terwijl de setting waarin deze hulpverleners mij geobserveerd hebben, heel anders is dan de setting waarin ik terechtkom. Je kunt al niet eens zeggen dat mijn crisisplan goed is, als je niet eerst hebt geprobeerd of het inderdaad werkt zonder time-outprogramma erbij – en men is hier erg terughoudend om mijn time-outbeleid af te schaffen. Laat staan dat je kunt concluderen hoe mijn vaardigheden en hulpbehoeften zijn qua huishouden, zelfzorg, sociaal netwerk, dagstructuur… De maatschappelijk werker heeft uitspraken hierover tegen mij gedaan en in behandelplannen gezet waarvan ik me ten zeerste afvraag hoe ze erbij komt. Voor nu is het allemaal best: zij hoeft me niet te begeleiden in mijn dagelijkse leven, aangezien dat de taak van verpleegkundigen is, en waar die het naar mijn mening niet bij het rechte eind hebben, ben ik maar opgehouden met kritiek leveren omdat ik al te vaak gehoord heb dat ik anders maar met ontslag ga. En ik zeg niet dat ik het altijd bij het rechte eind heb en helemaal perfect weet hoe ik begeleid moet worden en welke problemen ik al dan niet heb – soms heb ik bijvoorbeeld gewoon niet door dat gedrag van mij overlast veroorzaakt -, maar het gaat ook wat ver om er maar vanuit te gaan dat de hulpverlener dat wel voor honderd procent weet. De hulpverlener kan inzicht geven in hoe de buitenwereld de patiënt ziet, maar dat dan ook nog alleen in de context waarin de hulpverlener die patiënt geobserveerd heeft, en met de interpretatie van gedrag die de hulpverlener eraan geeft. Ik heb wat dat betreft niet genoeg vertrouwen in wie dan ook van deze afdeling om aan hen het uitleggen van mijn hulpvragen over te laten. Dat ligt trouwens niet eens echt aan de afdeling op zich: bijna geen enkele hulpverlener heeft zijn inzichten kunnen communiceren zonder dat ik er commentaar op had. Je hebt gewoon een ander perspectief als hulpverlener en als cliënt. Niks mis mee, totdat de hulpverlener besluit dat hij “ervoor gestudeerd heeft” om de hulpvraag van de cliënt in kaart te brengen (of totdat de cliënt beweert dat de normen die de hulpverlener op zijn afdeling stelt, niet voor hem gelden). Idealiter bepalen hulpverlener en cliënt in samenspraak de begeleidingsvraag, waarbij nog wel even de kanttekening moet worden gemaakt dat het dan gaat om de huidige hulpverlener en dat het nog een bijkomend probleem is als een vertrekkend hulpverlener de begeleidingsvraag voor een nieuwe hulpverlener, in een andere setting, bepaalt. Ik ben geen voorstander van u-vraagt-wij-draaien in de zorg, en zeker niet in de zorg aan mensen met ontwikkelings- of psychiatrische problemen, omdat die niet altijd inzicht hebben in de impact van hun gedrag op anderen. Maar ik ben minstens even weinig voorstander van wij-bepalen-wat-goed-voor-u-is. En wellicht ten overvloede: simpelweg omdat een hulpverlener beweert de rehabilitatiegedachte aan te hangen, zorgt er nog niet voor dat hij het wij-bepalen-wat-goed-voor-u-isdenken heeft losgelaten. Het gaat erom dat cliënt en hulpverlner vanuit hun eigen perspectief samen de hulpvraag vaststellen.