Toen ik nog behoorlijk instabiel was, gebruikte mijn arts het woord “gevaar” veelvuldig waar ik dat niet zag. Ze omschreef de reden van mijn opname als “gevaar”, en doelde daarbij niet eens zozeer op het feit dat ik me suïcidaal had geuit (wat de directe aanleiding voor de opname was), maar veel breder ook op het feit dat ik in de week ervoor regelmatig zwierf en hierdoor in contact kwam met politie.
Toen het aankwam op vrijheidsbeperkende maatregelen (de time-out dus), beweerde mijn arts dat ze het wilde hebben over mijn en andermans veiligheid. Nou was er enkele dagen daarvoor inderdaad een incident geweest waarbij ik in een onveilige situatie terecht gekomen was – ik was in paniek midden op de weg stil blijven staan -, maar de toepasbaarheid van het time-outbeleid bleek later veel ruimer te zijn. De enige keer dat ik in de time-out gezeten heb, was omdat ik bleef hangen in uitingen dat ik weg wilde (ik wilde in die tijd steeds met ontslag) en daarmee blijkbaar overlast veroorzaakte. Wat nou gevaar?
In de wet BOPZ staat dat middelen en maatregelen alleen toegepast mogen worden om ernstig gevaar voor de betrokkene zelf of zijn omgeving af te wenden danwel te voorkomen. Echter het begrip “gevaar”, zoals dit in de wet staat, wordt extreem ruim uitgelegd. Niet alleen het gevaar dat de patiënt zichzelf of een ander van het leven berooft of ernstig lichamelijk letsel toebrengt, wordt bedoeld, maar ook:
- Het gevaar dat betrokkene zichzelf of een ander ernstig zal verwaarlozen;
- Het gevaar dat betrokkene maatschappelijk te gronde gaat;
- Het gevaar dat betrokkene door hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept;
- Het gevaar voor de psychische gezondheid van een ander.
Veel van deze gevaren zijn subjectief uit te leggen. Wanneer roep je bijvoorbeeld door hinderlijk gedrag agressie op – veelal hebben andere cliënten immers ook een minder dan normale draagkracht? En wanneer ga je door je gedrag maatschappelijk te gronde? Het is nogal lastig dit objectief vast te stellen, dus komt het neer op vage omschrijvingen van gedrag. In mijn eigen geval stond volgens mij nergens concreet uitgelegd in welke situaties afzondering gerechtvaardigd was, en de keren dat ik om uitleg vroeg, kreeg ik antwoorden in de trant van: “Ja, nou ja, als je bijvoorbeeld schreeuwt of met de deuren slaat, je kent dat gedrag van jezelf toch wel?” Lekker duidelijk. Ik kan mezelf niet aan de indruk onttrekken dat middelen en maatregelen gewoon worden toegepast als de verpleging zich te veel aan je ergert.
