Weblog Zorg en Welzijn

Vroeger werden verstandelijk gehandicapten in hun dagelijks leven begeleid doro verpleegkundigen met voldoende kennis van de medische problemen die kunnen voorkomen bij deze doelgroep, zoals syndroomgerelateerde aandoeningen, gedragsproblemen of andere reacties op medicatie. Tegenwoordig wordt de zorg veelal verleend door agogisch opgeleide medewerkers. Niets mis mee op zich, maar door de mindere medische kennis van deze medewerkers, wordt de communicatie met artsen en ziekenhuizen wel moeilijker, en kan de medische zorg te lijden hebben. De Wit (2006) stelt richtlijnen op om een betere continuïteit van zorg te waarborgen wanneer deze cliënten in een ziekenhuis opgenomen moeten worden.

Eén van de meest genoemde aanbevelingen is kennisverbetering bij de persoonlijk begeleiders. Het kan eraan liggen dat de auteur nurse practitioner in opleiding is en dus vanuit verpleegkundig oogpunt naar de situatie kijkt. Zij stelt voor dat er een betere verdeling plaatsvindt tussen het aantal verpleegkundig/verzorgend opgeleide medewerkers (nu nog geen 25% bij haar instelling) en het aantal agogisch opgeleiden. Het is helemaal niet zo’n vreemd idee. Op het revalidatiecentrum voor blinden en slechtzienden waar ik gezeten heb, was een evenredige verdeling tussen verpleegkundigen en SPW’ers. En het is niet omdat blindheid op zichzelf zoveel verpleegvragen met zich meebrengt, maar omdat een aantal revalidanten bijkomende aandoeningen heeft, zoals diabetes. Maar waar dit niet mogelijk is – we hebben tenslotte een enorm tekort aan zorgpersoneel, en door de slechte arbeidsvoorwaarden werkt de gemiddelde verpleegkundige liever in de thuiszorg -, kan ook aanvullende scholing uitkomst bieden.

Maar er is vooral ook behoefte aan duidelijkere communicatie. Daarom ontwikkelde de auteur een overdrachtsysteem, waarin relevante medische en agogische informatie over de cliënt kan worden gedeeld tussen de instelling en het ziekenhuis. Mijns inziens moet een beetje begeleider, die zich bijschoolt met specifieke kennis over de aandoening van de cliënt die hij begeleidt, in staat zijn een overdrachtformulier helder en volledig in te vullen. Informatie die belangrijk is om in de overdracht aan het ziekenhuis te verstrekken is:

• Naam, adres, geboortedatum cliënt
  
• Zorgverzekering en polisnummer
  
• Gegevens huisarts / behandelend arts
  
• Telefoonnummer en bereikbaarheid contactpersoon (bv. persoonlijk begeleider)
  
• Medische gegevens (in te vullen door verwijzend arts):
  
  
  
  • Reden opname
    
  • Verloop m.b.t. reden opname
    
  • Evt. speciale afspraken
    
  • Indien besproken: reanimatiebeleid
    
  
  
• Verpleegkundige gegevens:
  
  
  
  • Benodigde ADL-hulp
    
  • Actuele verpleegproblemen
    
  • Medische/technische zorg
    
  • Evt. gebruik apparatuur
    
  • Evt. gebruik materialen
    
  • Voeding/dieet (voedingsschema’s bijvoegen)
    
  • Wat weet de cliënt over zijn ziekte? Wat weet familie en dagelijkse begeleiding?
    
  
  
• Aandachtspunten in de begeleiding:
  
  
  
  • Evt. wensen cliënt
    
  • Sociale aandachtspunten
    
  • Levensbeschouwelijek aandachtspunten
    
  • Overige aandachtspunten
    
  
  
• Evt. gebruikte hulpmiddelen
  
• Andere disciplines betrokken bij de cliënt
  

Voeg de volgende bijlagen toe:

• Medische voorgeschiedenis
  
• Huidige medicatie incl. reden
  
• Persoonsbeeld
  

Vanuit het ziekenhuis speelt het probleem dat verpleegkundigen daar vaak onterecht denken dat de persoonlijk begeleider verpleegkundige terminologie beheerst en misschien zelfs in staat moet zijn verpleegtechnische handelingen uit te voeren. Het lijkt nuttig hier, als ontslag nadert, duidelijke afspraken over te maken, zodat ook eventueel een verpleegkundige tijdig kan worden ingeschakeld. Anders bevorder je immers alleen dat niet-bekwame medewerkers verpleegtechnische handelingen gaan uitvoeren, omdat er nu eenmaal geen tijd was hiervoor een adequate regeling te treffen. In de overdracht van ziekenhuis naar woonvorm moet dan ook de volgende informatie worden verstrekt:

• Reden van opname, diagnose
  
• Ingestelde behandeling
  
• Medicatie bij ontslag
  
• Verpleegkundige handelingen die verricht moeten worden
  
• Benodigde materialen
  
• Evt. andere disciplines
  
• Evt. aandachtspunten bij begeleiding
  
• Bereikbaarheid en telefoonnummer verpleegafdeling
  
• Gegevens behandelend arts
  

* Wit, S. de (2006), Continuïteit van zorg bij ziekenhuisopname van intramuraal wonende verstandelijk gehandicapte cliënten. Utrecht: Hogeschool Utrecht. Scriptie in het kader van de opleiding Master of Advanced Nursing Practice.