Een paar maanden terug nam ik deel aan een voorlichtingsbijeenkomst over herstel. Enkele ervaringsdeskundigen in de psychiatrie waren uitgenodigd om patiënten en hulpverleners te informeren over dit concept. Met herstel wordt niet bedoeld genezing, maar actieve acceptatie van je psychiatrische probleem. Een leerlingverpleegkundige van een andere afdeling, die ook naar de bijeenkomst was gekomen, reageerde na afloop dat wat de ervaringsdeskundigen “herstel” noemden, haar deed denken aan rehabilitatie. In zekere zin konden de ervaringsdeskundigen daar wel in komen, maar er is één verschil – een wat mij betreft essentieel verschil: de doelstelling van rehabilitatie wordt bepaald vanuit de hulpverlener, terwijl de patiënt zelf bepaalt wat voor hem herstel betekent.
Soms zou je zeggen dat het toch weinig uitmaakt, want de gedachte achter rehabilitatie is het zo veel mogelijk participeren in de samenleving, en wie wil dat nou niet? Echter de invulling van dit doel, en de voorwaarden die eraan gesteld worden, kunnen nog wel eens verschillen tussen de patiënt en de hulpverlener. Ik heb zelf sinds mijn tweede behandelplanbespreking, eind januari – één week na de genoemde bijeenkomst – onenigheid met het behandelteam over deze kwestie. Voor mij niet volledig negatief, want deze onenigheid heeft me gedwongen een actieve rol in te nemen in mijn eigen herstel. Ik was er tot die tijd van overtuigd dat toekomstplannen zinloos waren, omdat alles na 2 november 2007 (de dag dat ik na een suïcidedreiging was opgenomen) toch tijdrekken was. Maar als ik het oneens kan zijn met mijn beleid – het twee weken eerder ingestelde time-outbeleid en een voorstel om me naar een resocialisatieafdeling over te plaatsen -, moet de toekomst me wel iets interesseren. Ik ben ervan overtuigd dat het feit dat ik vanaf deze behandelplanbespreking een actieve – hoewel vaak opstandige – rol innam in mijn planning, heeft bijgedragen tot een verbetering in mijn toestand. En één van mijn standpunten is juist, dat rehabilitatie voor mij helemaal niet zo nodig hoeft.
De vraag naar het verschil tussen herstel en rehabilitatie is een vraag naar de fundamenten onder actieve acceptatie van je psychiatrische probleem. Het gaat er bij herstel niet om of je een bepaald min of meer arbitrair doel in het leven hebt bereikt, zoals zelfstandig kunnen wonen of je kamer netjes houden, maar dat je zelf een actieve bijdrage levert om de doelen die jij belangrijk vindt, te realiseren. Mijns inziens is herstel daarom een onvoorwaardelijke zaak – tenminste waar het geen wettelijke beperkingen zoals de BOPZ betreft: iedereen mag van herstel spreken. Geen want-we-hebben-mogelijkhedenmantra waarbij je aan een doel werkt omdat je hulpverlener ervanuit gaat dat dit wel haalbaar voor je is, maar een actieve rol in het bereiken van de doelen die voor jou belangrijk zijn, waarbij je rekening houdt met de mogelijkheden en beperkingen die jij ervaart.
